Jones Ve Davis’in Yükleme Kuramı (Uyuşan Çıkarsamalar Kuramı)

0

Bu kuram sokaktaki adamın gösterdiği hareketle bir kişinin nasıl çıkarsamalarda bulunduğunu araştırıyor. Jones ve Davis’in (1965) öne sürdükleri bu kurama göre belirli durumlarda insanlar kişilerin niyetlerinin ve mizaçlarını (disposition) hareketlerine uygun olarak çıkarsama eğilimindedirler.

Bir insanın yaptığı herhangi bir davranış birçok sonuç ortaya çıkarır. Bu davranışlardan hareketle o davranışı yapan kişinin, ne elde etmeye, hangi sonuca ulaşmaya çalıştığı buna bağlı olarak ta o kişinin kişisel özellikleri hakkında çıkarsamada bulunulur.

Bir davranıştan hareketle bu kişinin niyeti hakkında niyetini tanımlamada kullandığımız kelimelerle davranış ne kadar uyuşursa uyuşma o kadar artar, dolayısıyla düşünce pekişir.

Örnek: para vermiyor – cimri

Davranışın sebebi hakkında yapılan çıkarsamalardan nasıl emin olunur?

jones ve Davis’e göre vardanan kişilik özelliklerinin doğruluğuna güvenin derecesini belirleyen iki faktör var:

1-Davranışın ortak olmayan sonuçları

Örn: iş değiştiren bir kişinin neden iş değişikliğini anlamaya çalışırken olası cevapları gözden geçirilir. Nedeni saygınlık mı? Her iki iş te prestijliyse o zaman sebep bu değil, başka bir şehire gittiyse çocuklarına iyi bir eğitim verebilmek için mi diğer şehirde olan işi tercih etti?  Her iki şehirde de bu imkân varsa sebep bu da değil, o zaman diğer iş yerinde maaş daha mı yüksek? Ortak olmayan sonuç buysa sebebi de bu sonuca bağlanır. Ortak olmayan tek sonuç nedeni verir.

2-Davranışın sosyal istenirliği

Yapılan davranışın sosyal normlara ne kadar uygun olduğu veya ne kadar ters düşen bir davranış olduğu diğer kişi hakkında verilen kararın doğruluğunun derecesini etkileyen bir diğer ipucudur.

Genellikle davranış normlara ne kadar ters düşerse yapılan çıkarsamanın doğru olduğuna güven o kadar artar. Kibar, nazik çıkarsamalarda bulunulan tezlerden, saldırgan çıkarsamalarda bulunulan tezler daha güvenli olarak algılanır.

Bir yorum bırakın