Antisosyal (toplum dışı) Kişilik Bozukluğu

0

Kimi zaman bazı insanlar toplumun genel kabul gören değerleri ile beklenen davranış örüntüsünden farklı davranışlarda bulunabilir. Bu tür davranışların bir kısmı kişilerin içsel çatışmaları ya da biyolojik temelli ruhsal bozuklularına dayanan ikincil belirtiler olabileceği gibi yaşam koşullarına bağlı olarak da gelişebilir bu durumda klinik psikiyatrinin ilgi alanına girmez. Bir kısmı ise, “antisosyal kişilik bozukluğu “ olarak psikiyatrinin ilgi alanına girer.

Geçmişte “psikopat” “sosyopat” ve “ karakter bozukluğu” olarak tanımlanan bu durumdaki kişiler, tedavi sürerken bile yalan, hırsızlık, sorumsuz davranışlarda bulunma gibi özelliklerini sürdürürler.

Antisosyal kişilik bozukluğu, kişilik bozuklukları içinde en yaygın olanıdır. Toplumsal normları ihlal eden uzun süreli sorumsuz veya kanuna aykırı davranış kalıplarının oluşturduğu bozukluktur. Toplumsal normların ihlali hayatlarının erken dönemlerinde başlamakla birlikte tanı 18 yaşından önce konmamalıdır. Söz konusu bu davranış bozuklukları saldırganlık, aşırı hareketlilik, yaşıtları ile geçimsizlik, derslerine ya da diğer bireysel sorumluluklarına karşı aldırmazlık, yalan söyleme, hırsızlık, okul ve evden kaçma ders başarısızlığı, gibi davranışları içerir. On sekiz yaşın üstünde ise dürtüsellik ve ataklık, aşırı haz düşkünlüğü, dolandırıcılık, sık iş değiştirme, insanlarla yakın ve kalıcı ilişkiler kuramama, ciddi evlilik sorunları, uygunsuz rast gele cinsel ilişkilere girme, ilaç ve alkol kullanımı ortaya çıkan yaygın davranışlardır.

Bu kişiler vicdan azabı çekmezler, pişmanlık duymazlar. Dürtü denetimi bozuklukları olur, tasarlayarak davranmazlar. Başkalarına karşı duyarlı ve düşünceli değildirler.  Huzursuzluk içindedirler ve saldırgan tutum sergilerler başkalarını aldatma ve sorumsuzluk yaşam biçimleridir. Başkalarının ve kendilerinin güvenliğini önemsemezler.

Psikodinamik yorum

Bu kişilerde tasarlama ve yargılamayla ilgili ego yetersizlikleri vardır, dolayısıyla bu kişiler dürtüsel davranırlar. Süper egoları tam gelişmemiştir. Nesne ilişkilerinde zorluklar yaşarlar; eş duyum sevgi ve temel güven duyguları yoktur. Saldırganlık özellikleri gösterirler. Sadomazoizm, narsisizm ve depresyon eşlik eder.

Genel bilgiler

Çoğu kişi bu tür kişiliği olanlardan çekinir. Sert kaba ve kavgacı tutumları insanı yıldırır. Soğuk ve “hissiz” , başkalarının duygularına karşı duyarsız ve herkesi küçük duruma düşürmeye eğilimli insanlar olarak görülürler. Bu saldırgan yönelimli kişilikler sürekli olarak bir tartışma ve çekişme yapma eğilimindedirler. Ters, insafsız ve kötü niyetli olabilirler. Hatasız olarak görülmek için ısrar ederler, görüşlerinde hemen her zaman dogmatiktirler ve tartışmalarının geçerliğini ortadan kaldıracak açık kanıtlar olsa bile herhangi bir konuda başkalarının dediğini kabul etmezler. Sıcak ve yürekten duyguları ifade etmekten kaçınırlar; yumuşaklık, kibarlık ve sevecenlikten kuşku duyarlar ve çoğu kez bunların içten duygular olabileceğine inanmak istemiyor gibi görünürler.

Böyle bir kişiliği olanların çoğunun engellenme eşiğinin düşük olduğuna ilişkin kanıtlar vardır. Düşünmeden davranıyor gibi görünürler, hemen haz duyacaklarını bekledikleri şeyleri geciktirmezler. Kolaylıkla sıkılır ve huzursuzlaşırlar, yinelenen sıradan olayların yaratabileceği bezginliğe katlanamazlar, evliliklerinin ya da yaptıkları işlerin gündelik sorumluluklarını yerine getirmeyi sürdüremezler. Kimisi ise tehlikeye karşı sanki bağışıkmış gibi kendini riske sokar ve heyecan arayışı içinde olur. Olası zarar verici sonuçlarını görmeksizin, heyecan verici ve bir an için doyum sağlayıcı olan bir serüvenden bir diğerine atlama eğilimleri vardır. İstedikleri yolunda giderse cana yakın, şirin, neşeli ve sırnaşık davranırlar. Daha karakteristik olarak yüzsüz, küstah ve kızgın davranış özellikleri gösterme eğilimindedirler. Engellenmeye karşı hoş görüleri yoktur. Engellendiklerinde çabuk tepki gösterirler, öfkelenirler, gözleri döner ve kinlenirler. İlk tepkileri karşılarındakini alçaltmaya çalışmak ve onlar üzerinde egemenlik kurmaya kalkışmak olur.

Antisosyal Kişilik Bozukluğunun Nedenleri

Yapılan araştırmalar kalıtımın duyarsız-duygusuz özellikler sergileme eğiliminin güçlü kalıtsal unsurlar içerdiğini,  antisosyal davranışların ortaya çıkışına da büyük katkıda bulunduğunu göstermiştir.

Araştırmalar çevresel koşulların etkisi üzerinde de yapılmış, ebeveynlik uygulamalarıyla antisosyal kişilik özellikleri arasında sebep-sonuç ilişkisi ortaya konulamamakla birlikte araştırmacıların hangi çocukların antisosyal kişilik bozukluğu olan yetişkinlere dönüşebileceğini tespit etmek üzere aile kalıplarını gözlemleyebileceğini ortaya koymuştur.

Bu davranış bozukluğu doğum sırasında beyin hasarı, kafa travması ve ansefalit gibi durumlara ikincil olarak gelişebilir. Ana babanın terk etmesi ya da sömürüsüyle çok sık karşılaşılır. Ana babaların keyfi olarak ağır cezalandırmaları bir etken olabilir.

Antisosyal Kişilik Bozukluğu Ayırıcı Tanı Ölçütleri (DSM-IV-TR,Türkçe HYB)

A) Aşağıdakilerden üçünün ya da daha fazlasının olması ile belirli, 15 yaşından beri süregelen, başkalarının hakkını saymam ve başkalarının haklarına saldırma örüntüsü

1-Tutuklanması için zemin hazırlayan eylemlerde tekrar tekrar bulunmakla belirli yasalara uygum toplumsal davranış biçimine ayak uyduramama

2-Sürekli yalan söyleme, takma isimler kullanma ya da kişisel çıkarı, zevki için başkalarını atlatma ile belirli dürüst olmayan tutum

3-Dürtüsellik ya da gelecek için tasarılar yapmama

4-Yineleyen kavga dövüşler ya da saldırılarla belirli olmak üzere sinirlilik ve saldırganlık

5-Kendisinin ya da başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık

6-Bir işi sürekli götürememe ya da mali yükümlülüklerini tekrar tekrar yerine getirememe ile belirli olmak üzere sürekli bir sorumsuzluk

7-Başkasına zarar vermiş, kötü davranmış ya da başkasından bir şey çalmış olmasına karşı ilgisiz olma ya da yaptıklarına kendince mantıklı açıklamalar getirme ile belirli olmak üzere vicdan azabı çekmeme

B) Kişi en az 18 yaşındadır

C) 15 yaşından önce başlayan Davranım Bozukluğunun kanıtları vardır

D) Antisosyal davranış sadece Şizofreni ya da bir Manik Epizodun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır.

 

 

 

Yararlanılan Kaynaklar;

Amerikan Psikiyatri Birliği (2001). DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı (E.Köroğlu, Çev.) Ankara: HYB

Gençtan,E. (1999). Psikodinamik psikiyatri ve Normaldışı Davranışlar.İstanbul:Remzi

Gerrig, R. J. ve Zimbardo P. G. (2016). Psikoloji ve Yaşam Psikolojiye Giriş (G.Sarı, Çev.) Nobel

Güleç, C. (2009). Psikiyatrinin ABC’ si. İstanbul: Say

Köroğlu, E. (2007). Kişilik bozuklukları. Ankara: HYB

 

 

Resim Gerd Altmann tarafından Pixabay‘a yüklendi

 

Bir yorum bırakın