Histrionik Kişilik Bozukluğu

0

Histrionik kişilik bozukluğu olan kişiler ilk görüşte cana yakın, içten, çekici olarak görünürler. Bu özellikleri sayesinde oldukça kolay ve çabuk ilişki kurarlar. Fakat İlişkilerinin ilerleyen dönemlerinde ilk izlenimlerini sürdüremezler. İlişkilerinde sürekli ilgiyi üzerlerine çekmek isterler, duygularının dışavurumlarında abartı, beklenmedik duygusal patlamalar yaşarlar Pek çok tanıdıkları olmasına karşın gerçek arkadaşlıkları çok azdır.

Tüm ilişkileri ilgi çekmek ve diğer kişilerinin beğenisini kazanmaya odaklıdır. Bu nedenle teşhirci ve baştan çıkarıcı bir tutumları vardır. Gösterişli, çekici olmaya çalışırlar, baştan çıkarıcı davranışları ile giyimleri ve tutumlarında cinselliğin belirgin olmasına karşılık bu tavırları estetikten yoksun ve kaba olduğundan karşılarındaki kişiyi kendilerinden uzaklaştırırlar, aslında cinsel yaşamları sorunludur.

Çocuksu, bencil, benmerkezci, narsisizm (öz sevicilik) eğilimi taşıyan, ayartıcı, manipülatif ve işlerine yaramasa bile kolaylıkla yalan söyleyebilen kişilerdir.

Latince aktör, oyuncu demek olan Histrionik kelimesi bu kişilik bozukluğunda olan kişilerin en belirgin özelliklerinden birine işaret etmektedir. İlişkilerinde daha çok yapaylık, oyunculuk ve yüzeysellik öne çıkar.

Çabuk arkadaş olur, fakat çabuk reddedilmiş hissederler. İlişkilerine genel olarak yapaylık, oyunculuk, yüzeysellik hâkimdir. Kişiler arası ilişkilerde saf, telkine yatkın ve bağımlıdırlar. Şefkat ve sevgi açlığı gösterirler. Fakat olgun dengeli ilişkiler kuramazlar.

Kadınlarda daha sık olmasına rağmen erkeklerde de görülmektedir. Stres karşısında konversiyon* ve dissosiyatif* türden histerik nevroz belirtilerinin ortaya çıkma olasılığı oldukça yüksektir. Depresif duygulanım, geçici psikotik ataklar, madde ve ilaç bağımlılıkları, somatizasyon bozukluğu sık görülür. İntihar tehditleri, manipülatif türden intihar girişimleri en sık görülen davranış bozukluklarıdır.

Ortaya Çıkaran Nedenler

Büyük bir olasılıkla küçük yaşlarda karşılaşılan kişilerarası güçlükler rol yapılarak çözülmüştür. Mesafeli ve hoşgörüyle davranmayan bir baba, kışkırtıcı ve ayartıcı bir anne örüntüsü ile sık karşılaşılır.

Bu kişilik bozukluğu olan kadınlar çocukluk döneminde (oral dönemde; 0-18 ay)  yeterli anne sevgisinden yoksun kaldıklarından cinsel kimlikleri yeterli gelişmemiştir.

Tedavi Yöntemleri

Bu kişilik bozukluğunun düzelmesi için bu konuda yetkili uzmanın önerisi ve desteği alınarak uygulanacak olan analitik psikoterapilerin yararı görülür. Telkine ve iknaya çok yatkın olan bu kişilerde ortaya çıkan dramatik akut tablolarda, bu teknikler kullanılarak geçici ve hızlı düzelmeler sağlanabilir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tanı Ölçütleri (DSM-IV-TR, Türkçe HYB)

Aşağıdakilerden beşinin (ya da daha fazlasının) olması ile belirli, genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan aşırı duygusallık ve ilgilenilme arayışı gösteren sürekli bir örüntü.

(1) ilgi odağı olmadığı durumlarda rahatsız olurlar

(2) başkalarıyla olan etkileşimi çoğu zaman uygunsuz bir biçimde cinsel yönden ayartıcı ya da baştan çıkartıcı davranışlarla belirlidir

(3) hızlı değişen ve yüzeysel kalan duygular sergiler

(4) ilgiyi üzerine çekmek için sürekli olarak fizik görünümünü kullanır

(5) aşırı bir düzeyde başkalarını etkilemeye yönelik ve ayrıntıdan yoksun bir konuşma biçimi vardır

(6) gösteriş yapar, yapmacık davranır ve duygularını aşırı bir abartma ile gösterir

(7) telkine yatkındır, yani başkalarından ya da olaylardan kolay etkilenir

(8) ilişkilerin, olduğundan daha yakın olması gerektiğini düşünür

 

* Konversiyon Bozukluğu; çeşitli ruhsal sıkıntıların (üzüntü, korku, utanç, öfke) bedensel sorunlara (konuşamama, bayılma, felç, güçsüzlük, duyu kaybı vb) dönüşmesi anlamına gelir.

* Disosiyatif Bozukluk; çeşitli ruhsal sıkıntılar veya travmatik (üzücü, korkutucu, utandırıcı, öfke uyandırıcı) olaylarla bireyde bilinç- bellek ve kimlik sorunlarının (saçma sapan veya farklı biriymiş gibi konuşma, konuşamama, bayılma, unutkanlık, kim olduğunu bilememe vb.) ortaya çıkması anlamına gelir.

 

 

Resim Gerd Altmann tarafından Pixabay‘a yüklendi

 

Bir yorum bırakın