KAPADOKYA “Güzel Atlar Ülkesi”

0

Ürgüp, Göreme. Avanos, Uçhisar, Ortahisar, Ihlara Vadisi, Çavuşin, Hacıbektaş…

Neresidir Kapadokya? Pek çok kişi Kapadokya dendiğinde Nevşehir ilini düşünür oysaki Nevşehir’ le birlikte Kırşehir, Kayseri, Niğde, Aksaray illerini de kapsayan coğrafik alanın adıdır.

Ihlara vadisi, Ürgüp, Göreme, Avanos, Çavuşin,  Güvercinlik Vadisi, Derinkuyu, Selime Köyü, Uçhisar ile Ortahisar Kaleleri, Kaymaklı ve Özkonak yer altı şehirleri, Akvadi, Güllüdere vadisi Paşabağ-Zelve Anapınar Köyü, ve Hacıbektaş gibi bölgeleri en çok merak edilen ve ziyaret edilen yerlerden.

Kapadokya (Cappadoccia) adı her ne kadar peri bacaları ile özdeşleşse de anlamı Pers dilinde “Güzel Atlar Ülkesi” olarak çevrilen “Katpa Tuka” isminden gelmektedir. Anadolu’da yaşamış en eski yerliler olan Luvi’lerin dilinde ise Kapadokya “Aşağı Ülke” anlamına geliyor.

Bu bölgede yer alan peri bacaları ve tüm oluşumlar 60 milyon yıl önce Erciyes, Hasandağı ve Güllüdağ’ın volkanik faaliyetleri sonucu oluşturduğu lav ve küllerin yağmur ve rüzgârlarla şekillenmesiyle günümüzdeki halini almıştır.

Kapadokya tarihi Paleolitik zamana kadar uzanmakta, sırasıyla Hititler (- ki bu dönemde yazılı tarihi başlamıştır), Persler, Kapadokya Krallığı, Romalılar, Selçuklular ve Osmanlıların yönetimlerine girmiştir.

MS 3. Yüzyıldan itibaren Roma İmparatorluğunun baskısından kaçan Hristiyanlar bu bölgeye yerleşmiş derin vadi ve yumuşak kayalarda yaptıkları yer altı şehirleri, kiliseler ve manastırlar onların yaşamlarını sürdürmelerini ve öğretilerini yaymaları için uygun ortamı sağlamıştır.

Kapadokya’da yaşayan son Hristiyanlar ise 1923 yılında Lozan Barış Antlaşmasına ek olarak yapılan Türkiye – Yunanistan nüfus mübadelesi kapsamında (1924-1926 yıllarında) göç etmişler.

Kapadokya’da Ne Yapılır?

Öncelikle Kapadokya’da yapabilecekleriniz hakkında genel bir bilgi verelim.

  • Atlarla yapılan turlara katılın
  • Balon gezisi yapın
  • Atv ve bisiklet turları katılın
  • Avanos’ta çanak-çömlek yapım deneyimini yaşayın
  • Avanos’ta taş ve tahta köprüleri görüp Kızılırmak kenarında çay bahçelerinde dinlenin
  • Şarapçılık ve üzüm yetiştiriciliği oldukça gelişmiş olan bu bölgede kesinlikle şarap tadımı deneyimini kaçırmayın
  • Vaktiniz varsa vadi turlarına katılın
  • Yeraltı şehirlerini gezin, görün
  • Zelve Mapping Show ( Dev projeksiyon cihazları ile dev kayaların üzerine tarihi görsellerin müzik ve çeşitli efektlerle üç boyutlu olarak yansıtılması ile ortaya çıkan gösteri.) izleyin
  • Müzeleri gezin
  • Andrew Rogers ‘in ”Hayatın Ritmi” projesi kapsamında yapmış olduğu “at, Kibele, seten taşı (düven taşı), melek yüzlü kuş, hayat ağacı, çift gövdeli tek başlı aslan, taş devri ve ilk tapınak” adını verdiği heykelleri görün.
  • Aşıklar Tepesine çıkın

Kapadokya Gezisinde Nerelere Gidilir?

Kapadokya gezisine çıktıysanız uğramanız gereken yerleri kısaca şu başlıklar altında toplayabiliriz.

Bence tura başladığınız yere göre değişmekle beraber öncelikle Ihlara Vadisi ve Hacıbektaş-ı Veli’nin türbesinin yer aldığı Hacıbektaş ilçesinden geziye başlamak en mantıklısı bu yerleri gezdikten sonra ise nerdeyse iç içe olan Ürgüp, Göreme, Avanos… bölgelerini gezmek daha kolay.

Eğer turla gitmiyorsanız önerim bu bölgeye ya arabanızla gitmeniz ya da araç kiralamanız. Çünkü gezilecek yer çok fazla ancak mesafeler birbirine çok yakın araçla gitmeniz gezinizde kısa sürede çok zaman kazandıracak.

 

kapadokya da gezilecek yerler
kapadokya-ürgüp-göreme-nevşehir-hacıbektaş-ıhlara vadisi

1-Ihlara Vadisi (Güzelyurt)

Yüzyıllar önce Hasan Dağı’ndan yükselen lavlar sonucunda meydana gelen volkanik tabaka, Melendiz Çayı’nın ve tabiatın zaman içinde yaptığı değişiklikler sonucu, duvarlarının yüksekliği 120 metreye kadar çıkabilen bu 14 km lik vadiyi oluşturdu.

Aksaray İli Güzelyurt (Gelveri) İlçesi sınırları içinde Ihlara Vadisi’ne 382 basamaklı merdivenle inildiğinde içinde Melendiz Çayı’nın döne döne aktığı, kayalarda kilise ve yaşam alanlarının yer aldığı yemyeşil başka bir dünya gözler önüne seriliyor. Vadi derinliğinde ise bölgedeki karasal iklimden daha çok Akdeniz iklimine benzer bir ortam hüküm sürüyor ve Vadinin içinde pek çok meyve ağaçlarının yanında Antep fıstığı ağaçlarına da rastlanıyor.

Kanyon’un içinde kavisler çizerek döne döne akan Melendiz Çayı nedeniyle, buralarda yaşayan insanlara “dönerek akan suyun halkı”  anlamına gelen “ Peristremma” adı verilmiş.

Vadide kayalara oyularak yapılan 105 adet kiliseden günümüzda 14’ü  (Ağaçaltı, Sümbüllü, Yılanlı, Kokar, Prenliseki, Eğritaş, Direkli, Saint Georgeus, Karagedik, Ala, Bezirhane, Bahattin Samanlığı ve Batkın Kiliseleri) gezilebiliyor. Bu kiliselerden Ihlara’ya yakın olanlarda Doğu etkisi, Belisırma çevresinde yer alanlarda ise Bizans etkisini yansıtan duvar resimleri yer alıyor.

Not: Aksaray şehir merkezine 35 km olan Ihlara Kasabası’na saat başı toplu taşıma araçları ile gidilebilir

 

Nevşehir Hacı Bektaşı-ı Veli Türbesi
Nevşehir Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi

2-Hacıbektaş İlçesi

Bu ilçede yer alan Hacı Bektaş Veli Külliyesi- Müzesine adını veren Hacı Bektaş Veli;  doğumu, ölümü, kim tarafından eğitildiği, Anadolu’ya tam olarak hangi tarihte geldiğine dair kesin bilgiler olmasa bile Hacıbektaş İlçesi Halk Kütüphanesinde bulunan ve Ankara’ya götürülen, Ciritli Derviş Ali (Resmî Ali Baba) tarafından 1765’da kopya edilmiş el yazması Hacı Bektaş Veli Vilayetnamesine göre, 1209/1210 yılları arasında Horasan doğumlu olduğu ve 1270/1271 yılları arasında o zamanlar adı Sulucakara höyük olarak bilinen bu gün ise Hacıbektaş olan ilçede hakka yürüdüğü kabul edilen Türk mutasavvıfı. 13. yüzyılda Hacı Bektaş Veli tarafından kurulan ve zaman içinde yapılan ilavelerle günümüzdeki halini alan Hacı Bektaş Külliyesi Hacıbektaş ilçesinde bulunmaktadır.

 

Hacı Bektaş-ı Veli türbesi NeVşehir TÜRKİYE
Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi
Aslanlı Çeşme Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi
Aslanlı Çeşme

Hacı Bektaş-i Veli Müzesi

Birinci Avlu (Nadar Avlusu), İkinci Avlu (Dergâh Avlusu), Aş Evi, Tekke Camisi, Mihman Evi (Konuk Evi), Meydan Evi, Kiler Evi, Üçüncü Avlu (Hazret Avlusu) , Kızılca Halvet (Çilehane), Kırklar Meydanı, Hacı Bektaş Veli Türbesi (Pir Evi), Güvenç Abdal Türbesi (Kızlar Kümbeti), Balım Sultan Türbesi bölümlerden oluşmaktadır.

Müze bu yapıların yanı sıra, 1902 yılında Sadrazam Halil Paşa’nın eşi Fatma Nuriye Hanım tarafından yaptırılan ve üzerinde Mühr-ü Süleyman motifi olan Üçler Çeşmesi, 1554 yılında Silistre valisi Malkoç Bali Bey’in yakınlarının yaptırmış olduğu çeşmeye 1853 yılında Mısır prenseslerinden Kara Fatma Sultan’ın yaptırarak gönderdiği aslan heykelinden dolayı Aslanlı Çeşme olarak adlandırılan çeşme, 1908 yılında Beyrut Valisi Halil Paşa’nın eşi Zehra Hanım tarafından yaptırılan Meydan Havuzu gibi pek çok görülmeye değer yapıları da içermektedir.

Avanos kapadokya Kızılırmak
Avanos Kızılırmak

3- Avanos

Nevşehir’in ilçelerinden biri olan Avanos, 17 km. uzaklıktadır. Avanos tarihi Etiler’ e kadar uzanmakta olup, hüküm süren uygarlıklara göre değişik adlarla tarihte yerini almıştır. Bunlardan bilinenler; Hititler zamanında “Zuwinasa”, Asurlular zamanında “Nenansa”, Bizanslıların yönetiminde “Venessa”, Selçuklular hüküm sürerken “Evenüz” olarak geçerken Osmanlı’ lar aldıktan sonra ise  “Uvenez, Evenez, Avanoz” olarak söylenirken, zamanla “Avanos” şeklini almıştır.

Avanos Nevşehir’in görülmesi gereken en güzel ilçelerinden biridir. İlçenin içinden geçen Kızılırmak, taş evleri, çanak – çömlek yapım evleri, peri bacaları, kaya kiliseleri, vadileri buraya gelenleri içine çeker.

Avanos aynı zamanda bağları ile de oldukça tanınmaktadır. Yörede yaşayanlar bağcılıkla da uğraşmakta elde ettikleri üzümden el yapımı şarap üretmekte mağaraları doğal depo olarak kullanmaktadır.

Avanos’a gittiğinizde gezilecek ve yapılabilecek faaliyetlerle ilgili önerilerimiz;

  • Paşabağ Rahipler Vadisi, Avanos’a 3 km uzaklıkta oldukça güzel peri bacalarının yer aldığı vadi, içinde Aziz Simeon’ un 15 sene inzivaya çekildiği söylenen şapel mevcut.
  • Devrent Vadisi (Develi Vadi), bu vadi Hayal vadisi, Perili Vadi veya Pembe Vadi olarak da adlandırılıyor. Vadinin isimleri içinde deve şekline benzetilen peri bacası olması ve değişik şekilleri hayal edeceğiniz güzellikte peri bacalarının yer almasından gelmekte.
  • Zelve Vadisi, Kapadokya’ da en fazla peribaca oluşumlarının olduğu yer Zelve Vadisidir. Vadi Avanos’a 3 km mesafede yer alır, Paşabağ Vadisi’ ne ise 1 km. mesafededir. Zelve Vadisi Hristiyanlar inacının en önemli merkezlerinden olmuş bir bölge bu nedenle oldukça fazla kiliseye sahip ancak belli başlıları Balıklı, Üzümlü ve Geyikli kiliseleri.
  • Çavuşin Köyü, Avanos’ a 4,3 km uzaklıkta olan bu köyde en bilinen yapı Vaftizci Yahya Kilisesi, Çavuşin Kilisesi,  Üç Haçlı Kilise gibi pek çok kilise, şapel ve manastırlar görülebilir. Yüksek bir tepenin üstündeki kayaların oyulmasıyla oluşturulan tarihi yapıların eteğinde yer alan bu küçük köy kesinlikle gezilecek yerler listesinde yer almalı.
  • Özkonak Yeraltı Şehri, Avanos ilçesinin kuzeyinde yaklaşık 13 km uzaklıkta olan bu yeraltı şehri 4 katlı olarak MÖ 4 yüzyılda yapılmış olabileceği tahmin edilmektedir.
  • Özkonak’ ta bulunan Belha Manastırı, yeraltı şehrini gördükten sonra aynı beldede yer alan ve görmeniz gereken yerlerden biri. Yine Romalılardan kaçarak bu bölgeye yerleşen Hristiyanlar tarafından yapılan Belha Manastırı, içinde Roma hamamı -ki bu hamamda Roma döneminden itibaren kutsal olduğuna inanılan Ayazma suyu kullanılmış, zindan, mutfak, gözetleme kulesi ve yemek salonu gibi bölümleri içermektedir.
  • Avanos’ a geldiyseniz mutlaka Kızılırmak kenarındaki çay bahçelerine oturup o güzel manzaranın tadını çıkardıktan sonra birbirine çok yakın mesafelerde kurulu bulunan hem taş köprüyü hem tahta köprüyü gezip görmelisiniz.
  • Sarıhan Kervansarayı, İsmini yapımında kullanılan sarı, pembe renkli taşlardan almıştır, Kervansaray 1249 yılında Selçuklu hükümdarı İzzettin Keykavus döneminde inşa edilmiş. Avanos ilçesine ise 5 km uzaklıktadır.
  • Alaaddin Cami, Yine Selçuklular döneminden kalma tarihi eser. Cami 1202 yılında Selçuklu hükümdarlarından Alaaddin Keykubat döneminde yaptırılmıştır. Günümüze kadar pek çok onarımlar ve eklemeler yapılmıştır.
  • Avanos’ a geldiyseniz mutlaka çarşı içinde yer alan çanak atölyelerine gitmeniz gerekiyor. Önce atölyede ustaları seyredip sonrada kendiniz bir çanak veya vazo … yapmayı denemelisiniz.
  • Dereyamanlı Kilisesi, Avanos’tan 1 km uzaklıkta olan bu kilisenin zemininde mezar yerleri ve duvarlarında haç şeklinde kabartmalar yer almaktadır.
  • Çeç Tümülüsü, her ne kadar Göreme sınırları içinde olarak belirtilse de Çeç Tümülüsü Göreme-Avanos-Nevşehir üçgeninde Çeç Tepe mevkiinde yer almaktadır. Adıyaman’ da bulunan Commagene krallığına ait Nemrut Tümülüsü gibi yığma taş tekniği ile oluşturulan bu Tümülüs yaklaşık 30 metre yüksekliktedir. Araştırmacılar tarafından Kapadokya Krallarından birinin mezarı ve ya yine bu döneme ait kült yer olabileceği düşünülmüştür. Tümülüs üzerinde henüz bir çalışma başlatılamadığından net bir bilgi bulunmamaktadır.

Devam edecek…..

 

Bir yorum bırakın