Kompulsif Aşırı Yeme (Tıkınırcasına Yeme)

0

Aşırı yeme bozukluğu, tekrarlayan tıkınırcasına yeme krizleri ile ayırt edilir. Fazla yeme ile tıkınırcasına yemenin (aşırı yeme) aynı şey olmadığına dikkat etmek önemlidir. Fazla yeme, vücudunuzun belirli bir zamanda ihtiyaç duyduğundan daha fazla yiyecek tüketmek olarak tanımlanabilir. Çoğu insan ara sıra fazla yer. Aşırı yeme daha az yaygındır ve psikolojik sıkıntı ile işaretlenir

Teşhis

A) Yineleyen tıkınırcasına yeme nöbetleri. Bir tıkınırcasına yeme nöbeti aşağıdakilerden her ikisiyle belirlidir:

(1) Aynı zaman diliminde ve benzer koşullarda çoğu insanın yiyebileceğinden çok daha fazla miktarda olan yiyeceği belirli bir zaman diliminde yeme

(2) Bu nöbetler sırasında yeme kontrolünü kaybetme hissi ( yemeyi durduramayacağı ya da ne yediğini ya da ne kadar yediğini kontrol edememe duygusu)

B) Tıkınırcasına yeme nöbetleri aşağıdakilerden üçü (ya da daha fazlası) ile ilişkilidir:

(1) Normalden çok daha hızlı yeme

(2) Rahatsız edici biçimde doyana kadar yeme

(3) Fiziksel olarak açlık hissetmez iken büyük miktarlarda yemek yeme

(4) Kişinin ne kadar yediği konusunda utanması nedeniyle yalnız başına yemesi

(5) Aşırı yeme sonrası kendinden nefret etme, kendini suçlu ya da depresif hissetme

C) Tıkınırcasına yeme konusunda belirgin sıkıntı hissetme

D) Tıkınırcasına yeme ortalama olarak 6 aylık sürede en az haftada 2 gün ortaya çıkar.

E) Tıkınırcasına yeme uygunsuz dengeleyici davranışların düzenli kullanımı ile ilişkili değildir ve sadece anoreksiya nervoza ya da bulimia nervozanın gidişi sırasında ortaya çıkmamalıdır.

Yeme bozuklukları, sağlık ve yaşam kalitesi üzerinde oldukça etkili olabilecek ciddi ruhsal hastalıklardır. Bu yaşam tarzı seçimi ya da “aşırı “ diyet değildir. Bu hastalıklarda bedensel belirtiler ön planda gibi görünse de ciddi psikolojik sorunlar eşlik eder.

Bazı insanlar duygularını ifade etmekte, ne hissettiğini bilmekte ve duygularıyla başa çıkmakta güçlük çekerler. Yeme davranışı bir savunma mekanizması veya acı çeken kişinin kendini güvende ve kontrolün elinde olduğunu hissetmesi için bulduğu bir yol olabilir.

Yeme bozukluğunda suçlanacak birini aramak kolay ancak çözüme hiçbir katkı sunmayacaktır. Bir kişinin yeme bozukluğunun nedenini kesin olarak söylemek neredeyse imkânsızdır. Yeme bozukluğu geliştirme nedenleri kişiden kişiye farklılık gösterir ve kişiler bu rahatsızlığı isteyerek seçmezler.

Yeme bozukluklarının yemekle ilgili olmadığını unutmamak önemlidir. Bunun yerine, yeme davranışı bir başa çıkma mekanizması veya acı çeken kişinin kendini kontrolde hissetmesi için bir yol olabilir  Yeme sorunları olan insanlar genellikle onları daha savunmasız hale getirebilecek ortak özellikleri paylaşırlar, sağlıksız gelişen mükemmeliyetçilik, kendini aşırı eleştirme, aşırı rekabetçi olma, kendini ifade etmede güven eksikliği, düşük benlik saygısı, depresyon, kontrol kaybı duygusu, değersizlik, aile içi iletişim problemleri gibi.

Çocukluk çağında stresli anlarda ebeveyn desteğini alamayan çocukların güvenme kapasitelerini yitirdikleri ve kendilerini sakinleştirmek için yiyeceklere yönelmiş olabilecekleri düşünülmektedir.

Yeme bozukluğu olan kimileri, çocukluk çağında mutsuz ve üzüntülü anlarda duyguların bastırılması gerektiğini inanarak ve bu duyguları yatıştırmak için yiyecek kullanarak büyüyebilir. Bazıları, zor ve travmatik anlarda kontrol edebildikleri tek şeyin yedikleri yemek miktarı olduğunu düşünebilir. Bazıları mükemmeliyetçilik ve koyduğu yüksek standartlar neden ile hiçbir zaman iyi hissetmez, aşırı yemek hem üstündeki baskı için, hem istediği kadar iyi ve yetkin hissetmediğinden kendini sakinleştirmek için öğrendiği bir yol olabilir.

Sonuçta, aşırı yeme bozukluğu olan kişiler bu alışkanlıkları nedeniyle çok utanırlar ve bunu diğer insanlardan saklamaya çalışırlar bu rahatsızlığın yarattığı kaygı, suçluluk, utanç, üzüntü ve stres gibi olumsuz duygular ise daha fazla aşırı yemeye neden olabilir.

Aşırı yiyenlerin, iradelerinin zayıf olduğunu söylemek doğru değildir. Doğru olan, muhtemelen kısmen diyet geçmişlerinden dolayı daha fazla istek ve dürtüye sahip olmalarıdır

Yeme bozuklukları olan kişiler,  hastalıklarını tetikleyen düşünce, duygu ve davranışlarını fark edip, duygularını aktarmayı öğrenerek duygularını daha iyi yönetebilir olduklarında aşırı yemeyi bırakabilirler.

Yeme Sorunlarının Nedenlerini 7 Ana Başlıkta Toplayabiliriz

1-Alışkanlıklar ve kişilik özellikleri

Yeme sorunları olan kişiler genellikle baş etme becerilerini zayıflatan ortak özelliklere sahiptir. Örneğin: mükemmeliyetçilik – her şeyin mükemmel olmasını istemek ve yaptıklarından nadiren tatmin olmak, kendini acımasızca eleştirmek, çok rekabetçi olmak, obsesif veya kompulsif davranış, kendini ifade etmede güven eksikliği.

2-Zor yaşam deneyimleri

Yeme problemleri stresli veya travmatik bir olayla ilgili olabilir. Bu, fiziksel, duygusal veya cinsel taciz, yakın birinin ölümü, boşanma, ciddi aile sorunları veya sınav stresi olabilir.

3-Aile sorunları

Yeme bozukluğu çocukluk çağındaki kötü deneyimlerle başlamış veya bu nedenle artmış olabilir. Örneğin, özellikle ebeveynler katı veya tutarsızsa ve ev güvenli bir yer olarak hissedilmediyse yaşamı üzerinde daha fazla kontrol elde etmenin bir yolu olarak yiyecekler kullanılmış olabilir. Ailenin çocuktan çok fazla beklentileri olduğunda ise çocuk mükemmeliyetçilik ve özeleştiri gibi yeme sorunlarına karşı savunmasız bırakabilecek kişilik özellikleri geliştirebilir. Ailede diğer insanların diyeti, aşırı yemesi, yeme sorunları da çocukların yeme alışkanlıkları üzerinde etkili olduğu düşünülmektedir.

4- Sosyal baskı

Sosyal ve kültürel baskılar yeme sorunlarının sürdürülmesinde etkili olabilir. Filmler, dergiler, sosyal medya, reklamlar ve akran baskısı görünümle ilgili çok yüksek standartları sunmakta bu gerçekçi olmayan görüntüler nedeniyle oluşan sosyal baskı yeterince iyi olunmadığı duygusu yaratarak beden imajı ve benlik saygısını olumsuz etkilemektedir.

 

5- Fiziksel ve ruhsal sağlık sorunları

Fiziksel bir sağlık problemi güçsüz ve kontrol kaybı hissetmeye neden olabilir, kontrol sağlamanın bir yolu olarak yine yeme bozukluğu geliştirilebilir. Depresyon, anksiyete, bipolar bozukluk  veya  beden dismorfik bozukluk gibi  ruh sağlığı problemlerinden kaynaklanabilen düşük benlik saygısı, değersizlik veya güçsüzlük gibi duygularla bağlantılı olarak   yeme bozukluğu gelişebilir. Veya yeme bozukluğunun kendisi bu tür ruhsal sorunlara neden olabilir.

6-Biyolojik ve genetik faktörler

Araştırmalar, genlerin yeme problemleri geliştirmeye yatkınlık üzerinde etkili olabileceğini ortaya çıkarmıştır.  Yeme sorunu olan bazı kişilerde, açlık, iştah ve sindirim sistemini kontrol eden beyin kimyasallarının miktarında farklılıklar görülmüştür. Bazı kişilerde aşırı yeme olasılığını etkileyen hormonlara karşı daha duyarlı olabileceği düşünülmektedir.

7- Tetikleyiciler veya riskli zamanlar

Bazı şeyler, yeme sorunlarının nedeni olmasa da, sürmesine neden olabilir. Yeme bozukluğunu tetikleyen anlar veya durumlar. Örneğin; stres yaratan olaylar, zorluklar

Yeme Bozukluğu ile Baş Etmede Yararlı Olabilecek Öneriler

  • İyileşmek uzun zaman alacaktır ancak bunu bilerek iyileşmeyi düşünmek ve istemek ilk adımdır.
  • Güvenilir kişilerle konuşmak; Yeme bozuklukları ile ilgili konuşmak oldukça zor olabilir ama yakın çevrede bulunan güvenilir insanlar büyük bir olasılıkla destek olmak isteyecektir. Sorunlar hakkında konuşmak, bilgi vermek onların nasıl destek verebilecekleri konusunda yararlı olacaktır.
  • Akranlardan destek almak; Yeme sorunları nedeniyle utanmak ve akranlardan uzak durmak yalnızlığa neden olabilir. Bu sorunları konuşabilecek akran desteği almak çok iyi gelecektir
  • Yeme bozukluğunun tekrarlamasını engelleyebilmek; Stresli dönemlerde eski alışkanlıklara dönmek çok sık görülebilmektedir. Yeme sorunlarının tekrarlayabileceği riskli zamanları belirlemek, işlerin daha kötüye gitmesini önlemek için düzenlemeler yapmayı sağlayacaktır.
  • Başkalarının yorumlarına hazırlıklı olmak; pek çok kişi yeme sorunları ile yaşamanın ne olduğunu anlamadığından yorum yapabilir. Bunlarla baş etmek oldukça zordur ama her zaman insanların konuşmasını engellemek mümkün olmadığından bunlarla nasıl başa çıkılacağını düşünmek daha iyi gelecektir.

Kilo almakla başa çıkmak

  • Neden iyileşmek istediğini yazıp zor anlarda onlara bakmak
  • Aynalara bakmak veya vücudu kontrol etmek için çok fazla zaman harcamamak
  • Mümkün olduğunca tartılmaktan kaçınmak
  • Tüm sağlıklı fiziksel değişiklikleri yazmak
  • Güvenilir kişilerle endişe ve sorunları paylaşmak, konuşmak
  • Dergilerdeki veya internetteki insanların resimlerine çok fazla zaman ayırmamak veya karşılaştırma yapmamak. Bu resimlerin genellikle filtrelendiğini veya değiştirildiğini unutmamak.
  • Sağlıksız rutinleri değiştirmek; Yeme alışkanlıklarını değiştirmek zor olabilir ancak küçük değişikliklerin bile faydasının olabileceğini bilmek. Aşırı yemekten endişelendiğinde tabağa daha az yemek almak.
  • Beden ve kilo odaklanıldığında dikkat dağıtacak bir uğraşa yönelmek. Çok fazla yoğunlaşma gerektiren yeni bir hobi veya ilgi alanı bulmak.
  • Yemekten sonra hala bir şeyler yemek istendiğinde, dikkati dağıtacak eğlenceli şeylerle uğraşmak.
  • Yiyecek dışında başka olumlu hedeflere odaklanmak.
  • Sosyal medya düzenlemesi yapmak; sosyal medyada resim veya görüntüleri ile sizi kötü hissettiren veya olumsuz düşünceleri tetikleyen kişileri ya da yeme bozukluklarını teşvik eden internet sitelerini takibi bırakmak, sağlıklı yeme ve sağlıklı yaşam ile ilgili iyi gelecek kişileri veya kurumları takip etme
  • Kendine iyi bakma; Kendine karşı nazik olma ve rahatlama, farkındalık ile ruh sağlığını geliştirme konularında bilgiye sahip olma.

Bir yorum bırakın